De stille revolutie van de fotografie: zien door te luisteren
Fotografie heet een visuele taal, en de drang om beelden te laten spreken overstemt de stillere verhalen. Wat luisteren met een camera betekent, en wiens blik het dient.
In onze haast om iets visueel opvallends te maken, lopen we het risico de stillere, subtielere verhalen te missen. Als deze filosofie je aanspreekt (en je belooft er niet doorheen te jagen), nodig ik je uit om goed naar de serie Come Get Your Honey te kijken. Ik hoop dat je er een reeks beelden in vindt die de geest van “meer luisteren, minder kijken” uitdraagt.
Fotografie wordt vaak geprezen als een visuele taal. Maar de nadruk op het maken van indringende, esthetisch aantrekkelijke en boodschapzware beelden kan de eigen waarde van stillere momenten die niet meteen om aandacht vragen overschaduwen. Het najagen van het ‘perfecte’ shot, kader of gezichtsuitdrukking kan ongemerkt de reikwijdte van onze verhalen beperken.
We worden voortdurend aangemoedigd om ‘onze foto’s te laten spreken’, maar dan rijst de vraag: zijn we ook bereid te luisteren? Luisteren we naar de verhalen, de kleine details, de ingehouden emoties die een scène, een persoon of een moment misschien probeert over te brengen? Wiens blik dienen we?
Als fotografen zouden we onze drang tot ‘kijken’ kunnen loslaten en ‘luisteren’ binnenlaten. Net als in een gesprek vraagt luisteren in de fotografie om een grondig begrip van onze omgeving, van de mensen voor de camera en, bovenal, van onze eigen vooroordelen en aannames. Het gaat erom open te staan voor alle kanten van een visueel moment.
Neem ter illustratie de vaak eentonige toon van de Google-nieuwsmeldingen die ik ontvang over ‘lhbtqia+-vluchtelingen’. De verhalen zijn steevast donker (en terecht), bedoeld om mijn aandacht te trekken alsof ze de enige werkelijkheid vertegenwoordigen. Maar als fotograaf word ik uitgedaagd om dieper te kijken, om te luisteren naar de subtielere verhalen onder de sensationele koppen.
Een foto die niet voldoet aan de traditioneel geprezen esthetiek, of die niet meteen een duidelijke boodschap prijsgeeft, kan, in een wereld die vaak haast heeft, worden genegeerd. Toch kan het ook juist de foto zijn die het sterkste verhaal vertelt aan wie bereid is te ‘luisteren’.
Wanneer heeft je camera voor het laatst een verhaal gehoord?
Ik besprak dit idee voor het eerst op de Photobook Fair in Bradford in 2021; de lezing Fotografie als luisteren, met transcript staat in het journal.