De stille revolutie van de fotografie: zien door te luisteren

Fotografie heet een visuele taal, en de drang om beelden te laten spreken overstemt de stillere verhalen. Wat luisteren met een camera betekent, en wiens blik het dient.

In onze haast om iets visueel verbluffends te maken, lopen we het risico de stillere, subtielere verhalen te missen. Als deze filosofie je aanspreekt (en je belooft er niet doorheen te jagen), nodig ik je uit om goed naar de serie te kijken. Ik hoop dat je er een reeks beelden in vindt die de geest van “meer luisteren, minder kijken” uitdraagt.

Iemand in een witte blazer en spijkerbroek knielt op zand, lang zwart haar de lucht in gezwiept. — Mirna Whipping, 2020. Uit Come Get Your Honey.

Fotografie wordt vaak geprezen als een visuele taal. Maar de nadruk op het maken van indringende, esthetisch aantrekkelijke en boodschapzware beelden kan de eigen waarde overschaduwen van stillere momenten die niet meteen om aandacht vragen. Het najagen van het ‘perfecte’ shot, kader of gezichtsuitdrukking kan ongemerkt de reikwijdte van onze verhalen beperken.

We worden voortdurend aangemoedigd om ‘onze foto’s te laten spreken’, maar dan rijst de vraag: zijn we ook bereid te luisteren? Luisteren we naar de verhalen, de subtiele nuances, de ingehouden emoties die een scène, een persoon of een moment misschien probeert over te brengen? Wiens blik dienen we?

Iemand in een blauw buikdanskostuum zit in halfduister, de handen naar het haar geheven. — Mona Lisa, 2019. Uit Come Get Your Honey.

Als fotografen zouden we onze drang tot ‘kijken’ kunnen loslaten en ‘luisteren’ binnenlaten. Net als in een gesprek vraagt luisteren in de fotografie om een diepgaand begrip van onze omgeving, van de mensen voor de camera en, bovenal, van onze eigen vooroordelen en aannames. Het gaat erom open te staan voor alle kanten van een visueel moment.

Neem ter illustratie de vaak eentonige toon van de Google-nieuwsmeldingen die ik ontvang over ‘LGBTQIA+-vluchtelingen’. De verhalen zijn steevast donker (en terecht), bedoeld om mijn aandacht te trekken alsof ze de enige werkelijkheid vertegenwoordigen. Maar als fotograaf word ik uitgedaagd om dieper te graven, om te luisteren naar de subtielere verhalen onder de sensationele koppen.

Iemand in een mesh-shirt zit op een podiumvloer, verlicht in rood en blauwgroen, en reikt naar een zilveren hak. — Shugar, 2019. Uit Come Get Your Honey.

Een foto die niet voldoet aan de traditioneel gevierde esthetiek, of die niet meteen een duidelijke boodschap prijsgeeft, kan in een wereld die vaak haast heeft worden genegeerd. Toch kan het ook juist de foto zijn die het diepste verhaal vertelt aan wie bereid is te ‘luisteren’.

Wanneer heeft je camera voor het laatst een verhaal gehoord?

Iemand in een rood kanten korset en een met tape vastgezette pruikkap staat tegen witte tegels onder een rode muur. — Keil Li in the Changing Room, 2020. Uit Come Get Your Honey.