Vraag me alles

Terwijl ze van haar koffie nipte, keek Prince Emrah me aan en zei: “Het is moeilijk voor mij om vertrouwen op te bouwen met een fotograaf. Maar laten we het toch proberen.” Dat was onze eerste ontmoeting.

Prince Emrah, een gendernonconforme (voornaamwoorden she en he) vluchteling uit Turkmenistan, is de definitie van “groter dan het leven”. Na aankomst in Berlijn vond ze haar heling in buikdans. Sinds ze haar eerste kostuum een paar jaar geleden maakte van een stuk gordijn, trad ze op bij verjaardagsfeestjes, bruiloften en de meest prominente queer clubs van de stad. Emrah is ook oprichter en moeder van House of Royals, een performancecollectief dat kansen biedt aan LGBTQIA+ vluchtelingen en asielzoekers met een artistieke praktijk. Ze studeert momenteel aan een school voor schoonheid en welzijn en wil ooit een eigen bedrijf beginnen.

Na die eerste koffieafspraak nam Prince Emrah me niet alleen mee naar talloze backstages, maar werd ze ook een goede vriendin. Omdat ik House of Royals steunde door foto’s te leveren om hun zichtbaarheid te vergroten, boden ze me een ruimte om te experimenteren en stelden ze me voor aan hun bredere vriendenkring.

Omdat Emrah mijn proces vanaf het allereerste moment heeft meegemaakt, dacht ik dat het leuk zou zijn om met haar over het boek te praten. Dus hier is ze, en vraagt me alles waar ze meer over wil weten.

Prince Emrah: Ik ben zo blij om met jou over je boek te praten! Laten we er meteen induiken. Hoe kwam je uiteindelijk in contact met een kring van LGBTQIA+ vluchtelingen en asielzoekers?

Samet Durgun: Op Dag van de Arbeid had je een optreden op een openluchtfestival in Kreuzberg. Een paar uur voor de show stelde je me voor aan je vrienden met wie je vroeger een tehuis deelde. Ik was gefascineerd door elke persoon en de verhalen die ze die dag met me deelden. De relaties groeiden met de tijd, vrienden stelden me voor aan andere vrienden.

PE Had je toen al een plan om dit boek te maken?

SD Ik had geen enkel plan om dit boek te maken, of zelfs “een boek” in het algemeen, maar ik had een idee dat in beelden vertaald kon worden. Ik wilde mijn behoefte om begrepen te worden uiten door me te verbinden met mensen bij wie ik me thuis voelde. Ik heb diep respect voor mensen wier identiteiten zo ingewikkeld en gelaagd zijn dat hun strijd, hun veerkracht en hun weerstandskracht onzichtbaar worden voor anderen.

Zoals je weet, zijn mijn voorouders vluchtelingen uit de Kaukasus. Ik groeide op als etnische minderheid, agnost en gepest queer kind, opgevoed door een alleenstaande moeder in Turkije. Hoewel ik me bewust ben van de specifieke uitdagingen waarmee jouw gemeenschap te maken heeft en onze verhalen niet identiek zijn, voelde ik solidariteit met die mensen als queer persoon op het snijpunt van meerdere identiteiten met geleefde ervaringen.

PE Ik zie dat er ook nogal wat foto’s zijn van kunstenaars uit de gemeenschap. Waarom?

SD Kinderen van mijn generatie groeiden op in Turkije met legendarische trans en gendernonconforme kunstenaars (die ik als kind imiteerde), en toch kende ik niemand gendernonconform, trans* of queer om me heen. Die sterren op tv leken van een andere planeet te komen. LGBP-mensen (lesbisch en gay, en vooral biseksueel en panseksueel) die ik kende, identificeerden zich als hetero, hielden hun identiteit voor zichzelf, of voelden geen behoefte om zich aan iemand te verklaren. Zowel statistisch als anekdotisch sloeg de afwezigheid van LGBTQIA+ mensen in mijn leven nergens op.

Een paar jaar later begon ik kunstenaars uit de Berlijnse performancescene te ontmoeten, waaronder jou, die gender uitdrukten, verklaarden en verkenden. Ik voelde me gesterkt in de nabijheid van kunstenaars die ruimtes claimden, beter wilden leven, een ongelooflijk gemeenschapsgevoel hadden en geloofden in de fluïditeit van gender. De gesprekken die ik met jullie allemaal had, waren bevrijdend. Ze waren een vorm van therapie voor mij.

PE Heb je ooit gedacht, “oh, ik wou dat ik talent had voor dansen”?

SD Ik bewonder je danstalent en je podiumpresentie, maar nee, ik ben blij met mijn eigen kleine dansje terwijl ik fotografeer.

---

PE Als ik mijn verhaal vertel, zeg ik: “als je het niet hebt meegemaakt, begrijp je het niet. Zelfs als je het zou begrijpen, zou je het niet kunnen voelen.” Hetzelfde geldt voor jou in dit geval. Je hebt tijd doorgebracht met ons collectief, we kunnen je vertellen hoe het is, maar het is nooit hetzelfde tot je het zelf beleeft. Wat ik wel aan jou waardeer — er waren momenten dat we je in kostuum en make-up staken. Ik wil die zelfportretten in het boek zien; ik denk dat ze een plek verdienen.

SD Genoteerd.

PE Hoe voelde je je in die momenten?

SD Ik voelde me volkomen op mijn gemak in jouw kostuum, niet alleen omdat ik met jullie allemaal in zo’n veilige ruimte was, maar ook omdat mijn benen er beter uitzagen. Met de make-up was het net iets anders. Er was een workshop in het tehuis, en Julie (een vriendin, een Maleisische gendernonconforme danseres) zag hoe slecht mijn make-up was (het was mijn eerste keer…) en besloot me te helpen. Ze ging er helemaal voor: rode lippen, extra hoge wenkbrauwen en contouring op mijn baard. Sommige mensen in het tehuis herkenden me daarna niet meer. Op weg naar huis kreeg ik minachtende blikken en opmerkingen. Toen ik in de spiegel keek, voelde ik me fantastisch.

PE Ik wil je vragen wanneer je weet dat je “de foto hebt”. Neem bijvoorbeeld het beeld van mijn blauwe jurk. Je hebt me daarvoor twee keer bezocht, ongeveer op hetzelfde tijdstip van de dag, met hetzelfde licht erop.

SD Oké, nu hebben we het over mijn obsessies [lacht]. Bij sommige beelden weet ik dat ik het moment niet kan terughalen. Denk aan dat ene beeld waarop Dalaa door het raam danst. En dan zijn er andere, zoals jouw blauwe jurk, waarbij ik misschien een kans heb om terug te gaan. Niet verrassend genoeg kom ik meestal toch weer terug bij de eerste.

PE Ik begrijp de charme van de eerste keer. Laten we het ook hebben over de stadsbeelden. Waarom wilde je die opnemen? Ik bedoel, we zijn niet eens “Berlijners”.

SD Berlijn — of elke stad — speelt een cruciale rol in ons leven, of we er nu geboren zijn of niet. Denk aan het dagelijks leven, vriendschappen, politiek, kansen. Ik was dus geïnteresseerd in hoe mensen zich voelden over de stad.

Veel mensen denken dat Berlijn de ideale bestemming is vanwege zijn geschiedenis van acceptatie van queers. Ze zijn dankbaar voor het steunsysteem dat is opgezet voor de gemeenschap, waaronder onderwijs, gezondheidszorg en huisvesting. Tegelijkertijd is Berlijn verre van perfect. Voor wie moet leven met de gevolgen van hun trauma’s is toegang tot goede geestelijke gezondheidszorg niet gemakkelijk. Om een gevoel van erbij horen te ervaren, is Duits leren essentieel maar moeilijk, en een baan vinden die net iets meer oplevert dan de minimale overheidssteun is nog moeilijker. Daar komt bij dat sommige asielzoekers “jaren” wachten om hun vluchtelingenstatus te krijgen, levend met de angst op elk moment gedeporteerd te worden, terwijl anderen het binnen enkele weken krijgen. Tijdens dit proces wordt de authenticiteit van iemands genderidentiteit en geleefde ervaringen in twijfel getrokken door autoriteiten die geen gemarginaliseerde achtergrond of soortgelijke geleefde ervaringen hebben.

Bovendien nemen haatmisdrijven tegen BIPOC queers en mensen met een migratie- of vluchtachtergrond statistisch toe, en er zijn mensen om me heen die dat geweld uit eerste hand meemaken. Midden in de gentrificatie lijkt het bijna onmogelijk een langlopend huurcontract te vinden, zelfs als de overheid garandeert de huur te betalen. Keil Li Divon (die in het boek voorkomt) is bijvoorbeeld 15 keer verhuisd sinds haar aankomst in Duitsland.

De lijst gaat maar door. Hoe reflecteer je deze inzichten dan in het verhaal? Na elke ontmoeting met mensen veranderde mijn beeld van de stad. De stad kreeg een eigen karakter en een eigen visuele taal. Ik wilde Berlijn vanuit die hoek vastleggen.

PE Is er een bewuste opeenvolging of verhaallijn in dit boek? Ik moet toegeven, toen ik de foto’s begon te bekijken, dacht ik dat ze een bepaald verhaal zouden onthullen. Maar dat was niet het geval.

SD Inderdaad, het boek volgt geen rechtlijnig, filmisch verhaal. In plaats daarvan weerspiegelt het mijn relaties en mijn indruk van de verhalen die mensen met mij hebben gedeeld.

PE Dat is logisch. Je fotografeert ons nu al een tijdje. Toch zie ik vooral zonnige foto’s. Dit is niet het Berlijn dat ik ken.

SD Ja, het is precies het tegenovergestelde! Op zonnige dagen ga ik eerder naar buiten, ontmoet ik mensen en fotografeer ik meer. Ik zie dat mensen in een betere stemming zijn, opener.

PE Ik sluit me aan bij dat zonnegeluk! Hoe benader je kleuren? Wat betekenen ze voor jou?

SD Ik gebruik kleuren overvloedig en het kan me schelen hoe ze allemaal samenwerken binnen een beeld en tussen groepen beelden. Wat het medium kleurenfotografie betreft, waardeer ik de complexiteit ervan, die van mij eist dat ik licht en kleuren in harmonie breng.

PE Nu het boek uitkomt, blijf je ons fotograferen, of is dit boek “het einde”?

SD Er komen zeker nog meer momenten en beelden samen.

PE Dat maakt me blij.

Over Prince Emrah

Prince Emrah is een buikdanseres, dj, dragperformer, danstrainer en visagiste woonachtig in Berlijn, van Koerdische en Azerbeidzjaanse afkomst. Emrah groeide op in Turkmenistan en woonde in Istanboel voordat ze in 2015 naar Duitsland kwam. In 2018 richtte ze het QueerBerg Collective op om queer vluchtelingen en trans kunstenaars te ondersteunen. Haar initiatieven omvatten ook de Black & Brown Queer Cabaret, het Whoriental Festival en House of Namus. Via optredens, festivals en gemeenschapsevenementen creëert Emrah ruimtes waar queer vluchtelingen en kunstenaars van kleur kunnen optreden, verbinden en steun vinden. Volledige biografie, HKW · Interview, Deutschland.de