Samet Durgun Fotoğrafçı
Dizin
TR

Avrupa'da Kuir Mülteci Yaşamı Üzerine Sergiler, 2021–2026

Günce · Kronoloji

Avrupa'da 2021'den beri kuir mülteciler ve sığınmacılar üzerine ve onların yaptığı sergilerin kronolojisi: kurumlar, sorumlu kişiler ve parayı kimin verdiği.

Ben Samet Durgun, Berlin'de çalışan bir fotoğrafçıyım. Come Get Your Honey kitabını bu şehirdeki kuir, trans ve toplumsal cinsiyet normlarına uymayan mülteciler ve sığınmacılarla birlikte yaptım; bu rehberlerde de aynı sorular üzerine çalışan fotoğrafçıları ve sanatçıları bir araya getiriyorum.Sanatçı beyanının tamamı, biyografi ve özgeçmiş → Alan rehberleri →

Bu, 2021’den bu yana Avrupa’da açılan, konusu kuir mülteciler ve sığınmacılar olarak belirtilen ya da sanatçıları kuir mülteci olarak sunulan sergilerin tarihli bir listesi. İki okur için hazırladım: şimdiye kadar nelerin gösterildiğini bilmek isteyen küratör ve bir fon başvurusu, yani bir Förderantrag yazan, adı, tarihi ve fon vereni belli bir emsale ihtiyaç duyan kişi.

Listeyi düzenleyenlerin kendi sayfalarından derledim; her sergi adı o sayfaya bağlanıyor. Tarihler düzenleyenin verdiği tarihler. Bir sayfa küratör ya da fon veren belirtmiyorsa, tahmin yürütmek yerine bunu söylüyorum. Listeye girmek için bir işin sergi olarak gösterilmiş olması gerekiyor; tek bir akşam, bir film gösterimi ya da bir panel sayılmıyor. Liste olup biten her şey değil, doğrulayabildiklerim; eksik ne varsa duymak isterim.

Bir bakışta

Açılış Sergi Yer Yapan
Haziran 2021 SOGICA sergisi Jubilee Library, Brighton & Hove SOGICA araştırma projesi
Haziran 2021 Queere Flucht Neumarkt, Chemnitz, sonra ödünç olarak LSVD Sachsen
Mart 2022 LIMBO Amsterdam VU Amsterdam’daki Refugee Academy ve Framer Framed
Mayıs 2022 The SOGICA Exhibition Salaborsa, Bologna SOGICA araştırma projesi
Haziran 2022 1000 Dreams: Stories from the LGBTQI+ refugee experience Selanik Limanı Heinrich Böll Stiftung Thessaloniki
Kasım 2022 Queer Refugees Rotterdam, sonra üye şehirler Rainbow Cities Network
Kasım 2023 queerrefugeekunst Lesbisch-Queeres Zentrum, Münih Münchner Flüchtlingsrat ve üç ortak grup
Haziran 2024 Dance Your Freedom Birmingham, Cardiff, Londra Micro Rainbow
Şubat 2025 New Home: Our Resilience Old Street, Londra Women for Refugee Women bünyesindeki Rainbow Sisters
Nisan 2025 Queer, Life, Freedom. Archive of Resilience Lüneburg, sonra Hamburg Ashkan Shabani
Mayıs 2025 Queer. Geflüchtet. Sichtbar. Münih LeTRa ve Habibi Kiosk
Temmuz 2025 Come Get Your Honey Fotografiska Berlin Samet Durgun, küratör Marie-Luise Mayer
Kasım 2025 (Un)documented IHLIA, Amsterdam IHLIA ve Queer to Support
Haziran 2026 Moving Love Framer Framed, Amsterdam LIMBO ve Skill School ile birlikte Impact Makers
Kasım 2026 Dreamers: Russian Queer Couples in Exile Prinz Eisenherz, Berlin Sergei Stroitelev

2021

SOGICA sergisi Brighton & Hove · 12–24 Haziran 2021
SOGICA'dan panolar; SOGICA, Sexual Orientation and Gender Identity Claims of Asylum'un kısaltması ve Avrupa Araştırma Konseyi'nin fonladığı bir araştırma projesi. Projenin etkinlik kayıtları sergiyi Jubilee Library'de gösteriyor, küratör adı vermiyor. Aynı ay proje, Brighton & Hove'da Socially Engaged Art Salon'un düzenlediği News from Nowhere sergisine katıldı.
Queere Flucht Chemnitz · 20 Haziran 2021
Dünyanın dört bir yanında kuir yaşam, LSBTI kişilerin neden kaçtığı, kuir insanlar ve sığınma ile yeniden başlamak üzerine dört roll-up banner; LSVD Sachsen'e bağlı Information Center for LGBTI Refugees'in otuz danışanıyla yapılan görüşmelerden yola çıkılarak hazırlandı. Sergiyi Meike Martin geliştirdi. İlk kez Dünya Mülteciler Günü'nde Neumarkt'ta üç saatliğine gösterildi; ertesi günden itibaren başka gruplar küçük bir ücret karşılığında ödünç alabiliyordu. Saksonya'nın sosyal işler bakanlığı ile şehrin sosyal yardım dairesi fonladı. Nerelere gittiğine dair bir kayıt bulamadım.

2022

LIMBO Amsterdam · 27 Mart – 8 Mayıs 2022
Kuir mülteciler ve göçmenler için bir atölye dizisi; Vrije Universiteit Amsterdam'daki Refugee Academy'de doktora araştırmacısı olan Fabian Holle ile Framer Framed'den Noa Bawits başlattı. Şiir, hikâye anlatımı ve kil atölyeleri 30 Ocak – 28 Mart 2022 arasında Framer Framed'de yapıldı ve bir sergiyle sona erdi; üniversitenin kayıtlarına göre sergi 27 Mart – 8 Mayıs arasında halka açıktı. Küratör adı verilmiyor. Kolektif çalışmayı sürdürdü; dört yıl sonra, aşağıdaki Moving Love'ı yapanlardan biri.
The SOGICA Exhibition Bologna · 16 Mayıs – 6 Haziran 2022
Aynı projenin, Salaborsa kütüphanesinin Scuderie bölümündeki sergisi; ücretsizdi ve Uluslararası Homofobi, Transfobi ve Bifobi Karşıtı Gün'e denk getirilmişti: cinsel yönelimi ya da cinsiyet kimliği yüzünden ülkesinden ayrılan insanların durumu üzerine görseller. SOGICA son gün olarak 6 Haziran'ı veriyor; belediyenin duyurusu ise 4 Haziran diyor.
1000 Dreams: Stories from the LGBTQI+ refugee experience Selanik · 30 Haziran – 5 Temmuz 2022
1000 Dreams'ten bir seçki; Avrupa'nın dört bir yanındaki mültecilerin bin portresinden ve onlarla yapılan görüşmelerden oluşan, mülteci geçmişi olan kişilerin imzasını taşıyan proje burada LGBTQI+ topluluğundan hikâyelerle sınırlandırılmış. Heinrich Böll Stiftung'un Selanik ofisi, limanın birinci iskelesindeki eski anaokulu binasında sundu; ortakları Witness Change ile Symbiosis'ti, MOMus–Thessaloniki Museum of Photography de destek verdi. Küratör adı verilmiyor. 2023'te ActionAid'in gençlik merkezinde yirmi dört görselle, 24–30 Haziran 2024'te ise EuroPride sırasında Toss Gallery'de yirmi yedi portreyle geri döndü.
Queer Refugees Rotterdam · 3 Kasım 2022'de açıldı
LGBTQIA+ kişilere yönelik ayrımcılığa karşı çalışan şehirlerin ağı Rainbow Cities Network'ün yedinci yıllık fotoğraf sergisi: katılan her şehirden, kuir mültecilerle yaptığı çalışma üzerine bir fotoğraf ve bir metin; aralarında Köln, Hannover, Frankfurt, Viyana, Cenevre ve Rotterdam var. Serginin küratörü olarak Viyana'dan Wolfgang Wilhelm gösteriliyor. Ağın yıllık toplantısında açıldı ve sonrasında şehirlerde gösterilmek üzere hazırlandı. Lille Üniversitesi sergiyi 24 Mayıs – 27 Haziran 2023 arasında ağırladı, Frankfurt'un Nordwestzentrum'daki halk eğitim merkezi ise 21 Haziran 2024'e kadar.

2023

queerrefugeekunst Münih · 8–18 Kasım 2023
Münih'te yaşayan kuir mülteci sanatçıların işleri, Lesbisch-Queeres Zentrum'un salonlarında; çevresinde dans, şiir ve sohbet akşamları. Sergileyenler arasında Kürt kolektifi Avazî Xor da vardı. Küratörlüğünü Iris Špringer üstlendi, Münih Belediyesi'nin Kulturreferat'ı fonladı, dört grup düzenledi: Münchner Flüchtlingsrat, Migration Macht Gesellschaft, balkaNet ve InitiativGruppe'nin QueerYourope ile Mikado projeleri.

2024

Dance Your Freedom Birmingham, Cardiff, Londra · 12–28 Haziran 2024
Micro Rainbow'un Body and Movement programından grafik işler, kostümler, dans filmleri, ses kayıtları ve fotoğraflar; LGBTQI mülteciler ve sığınmacılarla ve kuir dans sanatçılarından oluşan bir ekiple birlikte yapıldı. 12–15 Haziran'da Birmingham'daki Stryx Gallery'de, 18–21 Haziran'da Cardiff'teki Norwegian Church Arts Centre'da, 26–28 Haziran'da Londra'daki Royal Society of Arts'ta gösterildi. Sergi küratörü olarak Leo Menezes, sanat yönetmeni olarak Fearghus Ó Conchúir gösteriliyor. Programı Paul Hamlyn Foundation fonladı.

2025

New Home: Our Resilience Londra · 3–16 Şubat 2025
Women for Refugee Women'in LGBTQ+ dayanışma grubu Rainbow Sisters'tan altı kadının fotoğrafları; Autograph'ta, sanatçı Aida Silvestri'nin mentorluğunda yapılan on bir atölyede üretildi. Autograph ile Fast Forward: Women in Photography ortaktı. İşler Old Street kavşağında sergilendi ve sanal galeri olarak çevrimiçi duruyor. Sayfa ne küratör ne de fon veren belirtiyor.
Queer, Life, Freedom. Archive of Resilience Lüneburg · 16 Nisan – 10 Mayıs 2025
Ashkan Shabani'nin fotoğrafları üç odada, İran, Türkiye ve Almanya, kuir bir insanın kaçışını izliyor. Leuphana Üniversitesi'nin Kunstraum'unda künyede şunlar yazıyor: konsept Ashkan Shabani, tasarım Litha Sabelfeldt ile birlikte, küratör yok. 1–5 Ekim 2025'te fotoğraf, metin, video ve enstalasyon olarak Hamburg'da, Kampnagel'deydi. Kampnagel sanatçıyı İran'dan gelen kuir bir mülteci olarak tanıtıyor ve destekçilerini sayıyor: Federal Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Bakanlığı'nın kaynaklarıyla Engagement Global ve Friedrich-Ebert-Stiftung Hamburg.
Queer. Geflüchtet. Sichtbar. Münih · Mayıs 2025'ten itibaren
Steffi Eckelmann'ın Uganda, Tanzanya ve Nijerya'dan kuir mültecileri gösteren portreleri. LeTRa, her birinin o sırada sınır dışı edilme tehdidi altında olduğunu yazdı. LeTRa Lesbenberatung ile Münchner Kammerspiele'nin Habibi Kiosk'unun ortak yapımı olan sergi önce Mayıs 2025'te Habibi Kiosk'ta, ardından 6 Haziran – 30 Ağustos arasında glitch bookstore'da gösterildi. Baskıların parasını Münchner Regenbogenstiftung ödedi. LeTRa'nın sayfası küratörlük için Julia Bomsdorf, Dr. Ifunanya Dimaku ve Gerald Odil Ronnie'nin adını veriyor, ama o cümle yalnızca eşlik eden programı kastediyor olabilir; bu yüzden küratörü açık bırakıyorum.
(Un)documented: Queer refugees in The Netherlands Amsterdam · 29 Kasım 2025 – 15 Şubat 2026
Hâlâ üzerinde çalışılan bir sergi: Hollanda'nın politikası ve sığınma prosedürü ile destek veren kuruluşlar ve topluluklar üzerine arşiv malzemesi ve yeni kişisel hikâyeler. Oosterdok'taki halk kütüphanesinin üçüncü katında, IHLIA Plaza'da sergilendi. IHLIA LGBTI Heritage, Here to Support'un kuir topluluğu olan Queer to Support ile birlikte hazırladı; topluluğun katılımcıları, 28 Ocak 2026'da sunulan bir ek bölümün küratörlüğünü üstlendi ve onu kurdu. Fon veren belirtilmiyor.

2026

Moving Love Amsterdam · 26 Haziran – 13 Ağustos 2026
Kuir mültecilerin yaptığı on kısa film çalışması; politik beyanlardan kimlik üzerine kişisel işlere uzanıyor. Impact Makers'ın LIMBO ve Skill School ile iş birliği içinde yürüttüğü bir proje; Framer Framed'de gösterildi, açılış 19 Temmuz'a kaydırıldı. On iki yönetmenin adı veriliyor, küratör adı yok. Sayfa projeye özel bir fon vereni değil, Framer Framed'in sürekli fon verenlerini sıralıyor.
Dreamers: Russian Queer Couples in Exile Berlin · 6–30 Kasım 2026
Sergei Stroitelev'in, Rusya'dan Türkiye'ye, Gürcistan'a ve Almanya'ya kaçan kuir çiftleri gösteren portreleri. Stroitelev Mart 2022'de Rusya'dan ayrıldı ve Berlin'de yaşıyor. Motzstraße'deki Prinz Eisenherz kitabevi sergiliyor ve küratör adı vermiyor. Proje, 2024'teki bir açık çağrının ardından Quarteera'nın programı Queer Culture in Eastern Partnership Countries and in Exile kapsamında fonlanan on altı projeden biriydi; programın parasını Alman Federal Dışişleri Bakanlığı karşıladı. Quarteera işin Almanya'da birkaç şehirde gösterildiğini söylüyor, mekân adı vermiyor.

Konunun yanında

Bunlar kuir mülteciler üzerine sergiler değil. Sığınma ya da kaçış bu sergilerde izleklerden biri, ya da gösterilen insanlar pek çok farklı nedenle göç etmiş; bir fon başvurusu bunları emsal diye değil, komşu diye anmalı.

Chrysalis, Olga Stefatou Selanik · 8 Ekim 2021 – 20 Şubat 2022
Yunanistan'da mülteci ve sığınmacı olan cis ve trans kadınların portreleri; Thessaloniki PhotoBiennale 2021 sırasında MOMus–Museum of Contemporary Art'ta, Rosa Luxemburg Foundation'ın desteğiyle. Sergide trans kadınlar açıkça anılıyor; konusu ise mülteci kadınlar.
Queerdistan, Ciwan Veysel Viyana · 11–18 Eylül 2021
Avusturya'da Kürt LGBTQIA+ kişilerin neler yaşadığı üzerine bir fotoğraf ve hikâye anlatımı projesi; WIENWOCHE'nin 2021 programında SOHO STUDIOS'ta gösterildi, proje yöneticisi Yavuz Kurtulmus'tu. Konusu sığınma değil, ırkçılık ve ayrımcılık.
New Queer Photography Berlin · 25 Haziran – 21 Ağustos 2022
f³ – freiraum für fotografie'de bir genel bakış sergisi; küratörlüğünü Katharina Mouratidi ve Benjamin Wolbergs üstlendi. İçindeki işlerden biri, Bradley Secker'ın Türkiye'deki Orta Doğulu LGBTIQ+ sığınmacılar üzerine SEXugees'i.
Queer Migrations: Portretten uit Den Haag, Zanyar Aziz Lahey · 30 Haziran 2023'e kadar
Lahey'e taşınmış dokuz kuir insanın portreleri; kimi savaş yüzünden, kimi yoksulluk ya da kabul görmediği için gelmiş, kimi de Hollanda'nın İncil Kuşağı'ndan. Stichting Humans of Film, şehir yönetimi ve şehrin merkez kütüphanesiyle birlikte hazırladı; Winq'in haberine göre sergi kütüphanede 30 Haziran 2023'e kadar görülebiliyordu. Belediye binasının Atrium'unda da gösterildi; o sayfada tarih yok.
Young Birds from Strange Mountains Berlin · 29 Kasım 2024 – 4 Ağustos 2025
Schwules Museum'da Güneydoğu Asya'dan ve diasporasından kuir sanat; küratör ekibinde Sarnt Utamachote, Hải Nam Nguyễn ve Ferdiansyah Thajib, arşiv küratörleri olarak da Thảo Hồ ve Ragil Huda var. Berlin Senatosu Kültür ve Toplumsal Uyum Dairesi'nin Spartenoffene Förderung'u tarafından fonlandı.
Time Machine Infinitum. Queeres migrantisches Berlin Berlin · 13 Haziran 2026 – 31 Ocak 2028
Berlin'deki kuir göçmen ve BIPoC insanların geçmişi ve bugünü üzerine bir multimedya enstalasyonu; Humboldt Forum'daki BERLIN GLOBAL sergisinin içinde. Noam Gorbat, Omar Nicolas ve Sama Ahmadi'nin işi, Stiftung Stadtmuseum Berlin iş birliğiyle.
Unhousing: An Enclave for Queer Utopia Berlin · 17–24 Temmuz 2026
Andrea Córdova Pellicer ve Felipe Robles Neira, Bardo Projektraum'da; göç, bellek, yerinden edilme ve aidiyet üzerine. Küratörlüğünü Gabriela Gioia, sanat yönetmenliğini Marcela Villanueva üstlendi; Berlin Senatosu Kültür ve Toplumsal Uyum Dairesi destekledi.
Queer Futures Birmingham · 2 Ekim 2026'da açıldı
Centrala'da sekiz LGBTQI+ sanatçı, küratörlüğünü Zula Rabikowska'nın üstlendiği sergide göç, sınırları aşma ve kaçış hikâyeleriyle. İşlerden biri zorunlu göç, biri de Ukraynalı mültecilerin nasıl resmedildiği üzerine.
Abw. v. § 71 AsylG Hamburg · 21–29 Kasım 2026
Frappant Galerie'de sınırlar ve sığınma hukuku üzerine bir grup sergisi; açılışı 20 Kasım'da. Küratörlüğünü Sophie McCuen-Koytek üstleniyor, dört sanatçısından biri de Ashkan Shabani. Hamburgische Kulturstiftung ile Hamburg Kültür ve Medya Bakanlığı fonladı.

Kayıtlar ne gösteriyor

Kendi sergimi bir yana bırakırsam, altı yılda on dört sergi çok değil; bu sergilerde dört şey dikkatimi çekiyor.

Konuyu müzeler değil, destek kuruluşları ve topluluk grupları taşıdı. LSVD Sachsen, Micro Rainbow, Women for Refugee Women, LeTRa ve Münih mülteci konseyi kendi sergilerini yaptı. Çevrelerinde bir siyasi vakıf, bir şehir yönetimleri ağı, bir halk kütüphanesindeki miras arşivi, bir araştırma projesi ile iki üniversite, bir sanat mekânı, bir prodüksiyon evi ve iki kitabevi duruyor. Müze bir kez, destekçi olarak, Selanik’te karşımıza çıkıyor. Fotografiska Berlin dışında, bu yıllarda konuya başlı başına bir sergi ayıran bir müze bulamadım; bu, hiçbirinin ayırmadığı anlamına gelmiyor.

Adı geçen para pek çok cepten geliyor ve yalnızca bir kısmı sanat fonu. Chemnitz’de bir eyalet sosyal işler bakanlığı ile bir şehir sosyal yardım dairesi; Münih’te şehrin kültür dairesi ile bir topluluk vakfı; Hamburg’da kalkınma eğitimi fonları ile bir siyasi vakıf; bir İngiliz hayır vakfı, bir Avrupa araştırma hibesi ve Quarteera üzerinden Alman Dışişleri Bakanlığı. Sanata ayrılmış fonlar daha çok komşu listede görünüyor: Berlin’in Spartenoffene Förderung’u, Hamburgische Kulturstiftung, Hamburg’un kültür bakanlığı.

Küratör olarak adı geçen kişi az. On dört serginin üçü bir küratör adı veriyor: Münih’te Iris Špringer, Micro Rainbow için Leo Menezes, Rainbow Cities Network için Wolfgang Wilhelm. Diğerlerinde imza bir projeye, bir kolektife ya da sanatçıya ait; IHLIA’da ise katılımcıların kendilerine.

Sergi süreleri kısa. On dört serginin altısı herhangi bir yerde iki hafta ya da daha kısa süre açık kaldı, biri yalnızca tek bir öğleden sonra. Konunun yeterince sergilenmediğini savunmak isteyen okurun elinde bunun için tarihler var.

Benimki nerede duruyor

Come Get Your Honey Berlin · 16 Temmuz – 15 Eylül 2025
Fotografiska Berlin'in Emerging Berlin programında, küratörlüğünü Marie-Luise Mayer'in üstlendiği kişisel bir sunum. Seri, Berlin'deki kuir, trans ve toplumsal cinsiyet normlarına uymayan mülteciler ve sığınmacılarla birlikte, birkaç yıl içinde neredeyse elli kişiyle yapıldı; bunların on beşi kitapta yer alıyor. Birinci kuşak bir göçmenim, 2013'ten beri Berlin'deyim ve kayıtlara geçsin diye söylüyorum: "Ben bir mülteci değilim ve bir sığınmacı da değilim." Yani bu, konu üzerine, içindeki insanlardan birinin değil, onların bir arkadaşının yaptığı bir sergi.

Seriden işler ayrıca üç grup sergisinde yer aldı; hiçbiri doğrudan sığınma üzerine değil: Odense’deki Kunstmuseum Brandts’te, küratörlüğünü Marianne Ager’in üstlendiği Love, Lust and Freedom, 23 Mart 2024 – 5 Ocak 2025; Mannheim’daki LANGER Space for Photography’de Gaze and Skin, 13 Mayıs – 10 Eylül 2026; ve Berlin’deki Schwules Museum’da, küratörlüğünü Tarek Shukrallah’ın beş çalışma arkadaşıyla birlikte üstlendiği Nicht die Letzten, 27 Kasım 2026 – 17 Mayıs 2027.

Yukarıdaki sergilerin birkaçını mültecilerin kendileri yaptı ve daha güçlü olan konum bu: 1000 Dreams, queerrefugeekunst, New Home: Our Resilience, Moving Love, Ashkan Shabani’nin arşivi. Benimki yavaş yavaş, o koşulun dışından, arkadaşım olan insanlarla yapıldı. Onu emsal gösteren herkes, böyle bir emsal olarak göstermeli.

Come Get Your Honey serisinin tamamı çevrimiçi; nelerin sergilenmeye açık olduğu da küratörler için ayrıca anlatılıyor. Alan rehberleri ise çevresindeki fotoğrafçıların, kitapların ve sanatçıların haritasını çıkarıyor.

Kaynaklar

Yukarıdaki bilgilerin nereden geldiği. Listedeki her sergi adı düzenleyenin sayfasına bağlanıyor; burada aynı sayfalar ve ikinci kaynaklar sergi sergi sıralanıyor.

← Alan rehberleri