Samet Durgun Fotoğrafçı
Dizin
TR

Berlin'de Kuir Fotoğrafçılar

Günce · Alan rehberi · Güncelleme: Ekim 2026

Come Get Your Honey'yi çektiğim şehirde kuir yaşamı fotoğraflayanlar: 1980'lerin Batı Berlin'inden bugün burada çalışanlara, yakınlık, gece hayatı, toplumsal cinsiyet, göç ve sürgün üzerine.

Ben Samet Durgun, Berlin'de çalışan bir fotoğrafçıyım. Come Get Your Honey kitabını bu şehirdeki kuir, trans ve toplumsal cinsiyet normlarına uymayan mülteciler ve sığınmacılarla birlikte yaptım; bu rehberlerde de aynı sorular üzerine çalışan fotoğrafçıları ve sanatçıları bir araya getiriyorum.Sanatçı beyanının tamamı, biyografi ve özgeçmiş → Alan rehberleri →

Almanya’dan ve Almanya merkezli kuir fotoğrafçılar rehberimdeki isimlerin çoğu, meğer tek bir şehirde yaşıyormuş, üstelik benim de yaşadığım şehirde. Bu bir rastlantı değil. Berlin, kuir yaşamın çoğu yerden daha uzun süredir açıkça fotoğraflanabildiği bir yer: önce 1980’lerin Batı’sında, ardından 1990’dan sonra boşalan Doğu’da, şimdi de Uganda’dan, Rusya’dan, İran’dan, Bosna’dan ve Suriye’den insanların aynı sebeple geldiği bir şehirde. Come Get Your Honey’yi burada, kuir, trans ve toplumsal cinsiyet normlarına uymayan mülteciler ve sığınmacılarla çektim; o da bütün bunun içinde duruyor. Bu rehber şehri kendi koşullarıyla ele alıyor ve soruyor: kuir Berlin’i kim fotoğrafladı, nereden fotoğrafladı, fotoğraflar ne içindi?

Listenin bir anlamı olsun diye iki kural koydum. Birine kuir fotoğrafçı diyebilmem için ya kendisinin ya da onu tanıyan bir kurumun öyle demesi gerekiyor; geri kalanlar fotoğrafladıkları şey için burada, hangisinin hangisi olduğunu da belirtiyorum. Bir de “Berlin merkezli” ifadesi, tarihi belli bir bilgi. Herkesin kendi sitesini ya da güncel bir kurumsal biyografisini Eylül 2026’da kontrol ettim; kaynaklar birbirini tutmadığında birini seçmek yerine bunu sonda belirtiyorum.

Bir bakışta

Fotoğrafçı Bulunduğu yer Öne çıkan iş Berlin’in kattığı
Wolfgang Tillmans Berlin / Londra Turner Ödülü 2000; Tate ve MoMA’da toplu sergiler Bir stüdyo, Between Bridges için de bir bina
Spyros Rennt Berlin Lust Surrender, Corporeal, Intertwined Bir kuşağın gecelerinden on beş yıl
Florian Hetz Berlin Üç kitap Yakın planın gerekçe istemediği bir şehir
Malte Seidel Berlin Resim ve günlük tadında fotoğraflar Sıradan Berlin, ilan edilmemiş kuirlik
Leander von Thien Berlin Anatomy of the Hole, 2025 Galeriye dönüşen bir Neukölln barı
Ceren Saner Berlin Inside The Ring Yan yana kuir topluluklar, kuşaklar boyunca
Sven Marquardt Berlin Die Nacht ist Leben Gözetim altındaki Prenzlauer Berg’den Berghain’e
Nihad Nino Pušija Berlin Duldung; Queens SO36 ve Gayhane, bir Roman mültecinin gözünden
Annette Frick Berlin Take a Walk on the Wild Side 1980’ler ve 90’larda drag, aktivizm ve AIDS
Vincent Wechselberger Berlin READY Kuir seks işçiliği, içeriden
Joseph Wolfgang Ohlert Berlin / Münih Gender as a Spectrum, Bigger Spektrum boyunca seksen portre
Andrew J Burford Berlin Fotoğraf, video, performans Buradan bakan bir gözle apartheid sonrası erkeklik
Ilya Zakharin Berlin BODY Flaşın normuna karşı klasik ışık
Matt Lambert Berlin VITIUM Açık arzu, galeri ve ticaret
Rinaldo Hopf Berlin Mein schwules Auge Gerisini ayakta tutan yayıncılık
Samet Durgun Berlin Come Get Your Honey Bir mülteci topluluğu, arkadaşlık üzerinden
Sergei Stroitelev Berlin The Dreamers 2022’den sonra Rusya’yı terk eden kuir çiftler
Manima Berlin Resonance Collective LGBTI mültecilere devredilen kamera
Nadja Wohlleben Berlin Queens Against Borders Trans ve kuir bir mülteci kolektifiyle sahne arkasında
Jürgen Baldiga 1959–1993 Schwules Museum’daki arşiv AIDS yılları boyunca Batı Berlin
Herbert Tobias 1924–1982 Berlinische Galerie koleksiyonunda Öncü

Yakınlık, arkadaşlık, gündelik hayat

Wolfgang Tillmans Berlin / Londra
Bu sayfadaki daha genç isimlerin çoğunun içinde çalıştığı görme biçimi bu: bir sevgilinin portresi bir natürmortun ve bir ışık soyutlamasının yanında duvara iğnelenir, kuir arkadaşlık gerekçe isteyen bir konu değil sıradan bir gerçeklik olarak ele alınır. 2007'den beri zamanını Berlin ile Londra arasında paylaşıyor, sergi mekânı Between Bridges de 2014'te Londra'dan Tiergarten'a, 2022'de de Kreuzberg'deki kendi binasına taşındı. Turner Ödülü, Tate Modern ve MoMA biyografiye ait. Berlin'e düşen pay ise bina.
Spyros Rennt Berlin
Şehrin kuir gece hayatını 2011'den beri fotoğraflıyor; kendi yayımladığı kitaplar, Lust Surrender, Corporeal ve Intertwined, ilk fotoğrafların yüklü halinden kucaklaşmalara, diptiklere ve sessiz sabahlara doğru ilerledi. Sırayla okunduklarında, bir Berlin kuşağının birlikte yaşlanmasının kaydı oluyorlar; tek bir gece bunu gösteremez.
Florian Hetz Berlin
Erkek bedenleri aşırı yakın planda, neredeyse hiç yüz görünmeden. Ten, saç, yara izleri, birbirine bastırılmış et; kendi deyişiyle bir glory hole'dan bakmanın çerçevelediği gibi çerçeveleniyor. Gündelik hayatı fotoğraflamak, 2007'de geçirdiği ensefalit hafızasının bir kısmını aldıktan sonra bir kayıt tutma yolu olarak başladı ve pratiğin kendisine dönüştü. Üç kitap ve bir Deutsche Börse Photography Prize uzun listesinden sonra, iddia hâlâ aynı: kuir cinsellik de herkesinki kadar sıradan görünmeyi hak ediyor.
Malte Seidel Berlin
Kendini Berlin merkezli kuir bir sanatçı olarak tanımlıyor ve fotoğrafların yanında resim de yapıyor. Bedenlerin ve sıradan Berlin'in günlük tadında fotoğrafları; kuirlik orada, hiçbir kare bunu ilan etmek zorunda kalmadan var.
Leander von Thien Berlin
1994 doğumlu, kendi deyişiyle kuir topluluk üzerine kesişimsel bir konumdan çalışan, beyaz, cis erkek bir kuir fotoğrafçı; bedenleri politik olarak anlıyor. András Tibor Vizi ile birlikte yaptığı Anatomy of the Hole: A Queer Dialogue, Haziran 2025'te 48 Stunden Neukölln kapsamında Schwarzastraße'deki Ringbar'da gösterildi. Galeri yerine Neukölln'de bir bar: bir mekân bundan daha Berlin'e özgü olamaz.
Ceren Saner Berlin
İstanbul doğumlu, Berlin’de yaşayan, kendi kendini yetiştirmiş, çoğunlukla fotoğrafla çalışan, lens temelli bir sanatçı. Sanatçının ilk fotoğraf kitabı Inside The Ring, Saner’in Berlin’deki hayatından anlardan oluşan bir serinin seçkisi olarak 2020’de kendi imkânlarıyla yayımlandı. 2024’te Inside The Ring fotoğraf serisi, Neukölln’de yaşayan ya da çalışan 130’dan fazla sanatçının başvurduğu Neuköllner Kunstpreis’te birincilik ödülünü kazandı ve jüri, fotoğrafların farklı kuir toplulukların ve birkaç kuşağın yaşam gerçekliklerini birbirine bağladığını, birbirinden her zaman haberdar olmadan yan yana var olanları bir araya getirdiğini yazdı. Saner’in Can'an adlı çalışması ile benim Come Get Your Honey adlı çalışmam, 2026’da Mannheim’da Gaze and Skin sergisinde aynı odayı paylaştı.

Gece hayatı ve kayıt olarak şehir

Sven Marquardt Berlin
1980'ler boyunca Doğu Berlin'in Prenzlauer Berg semtinde, farklı görünmenin gözetim altına girmek anlamına geldiği bir devlette, arkadaşlarını ve ilham perilerini sert siyah-beyazla fotoğrafladı. Berghain'in kapı görevlisi; Berghain daha Berghain olmadan önce de oradaydı. Şehrin gece hayatını ve alt kültürlerini hâlâ fotoğraflıyor. Doğu Almanya'nın kuir yeraltısı ile Berlin'in bugün yurtdışına sattığı kulüp kültürü arasındaki canlı bağ o.
Nihad Nino Pušija Berlin
Bu sayfaya en çok koymak istediğim isim; Almanya rehberlerimin hiçbirinde yer almayan isim. 1965'te Saraybosna'da doğdu, Bosna savaşı başlarken 1992'de Berlin'e geldi, Belgrad'dan tek yönlü bir tren biletiyle, turist vizesiyle, ardından bir Duldung'la, ardından sığınma yoluyla. 1997 tarihli fotoğraf kitabı *Duldung*, Bosna'dan gelen dört Roman aileyi aynı "hoş görülen" statünün içinde, içeriden takip etti; insanlar ona yerken ve uyurken fotoğraf çektirdi, çünkü o da onlardan biriydi, *Duldung Deluxe* ise daha sonra sınır dışı edilmeleri takip etti. 2007'de Venedik Bienali'ndeki ilk Roman Pavyonu'nda işlerini sergiledi. 2020'de de Schwules Museum, Queens'i gösterdi: 1990'ların kuir, göç sonrası Berlin'inden fotoğrafları, en çok SO36'da, Gayhane – House of Halay'da ve Black Gay Nights'ta çekilmiş; aralarında 1996 Teddy Ödülleri'nde Queen Kenny'nin fotoğrafı da var. Bunu konu olarak fotoğrafladı; kendini nasıl tanımladığını bilmiyorum, bu yüzden ona bir kimlik atfetmiyorum. Bildiğim şu: kuir göçmen Berlin'in kendini icat ettiği odada, benim benzer bir odada olmamdan otuz yıl önce, elinde kamerası olan bir mülteci vardı.
Annette Frick Berlin
1957'de Bonn'da doğdu, Berlin'de yaşıyor ve çalışıyor; 1990'lardan beri asi bir Berlin alt kültürünün portrecisi: drag kraliçeleri, aktivistler, 80'lerin ve 90'ların gece hayatını ve AIDS aktivizmini şekillendiren kuir figürler, aralarında Ovo Maltine ve Ichgola Androgyn de var. Analog, siyah-beyaz, yakın çekim. Galerilerinin vurguladığı ve benim de tekrar edeceğim nokta şu: bu sahne New York'unki kadar çılgındı ve şehrin dışında neredeyse kimse bunu bilmiyordu. Baskıları Hamburger Bahnhof, Schwules Museum ve Deutsches Historisches Museum koleksiyonlarında bulunuyor.

Bedenler, toplumsal cinsiyet, emek

Vincent Wechselberger Berlin
Ostkreuzschule'den mezun olmasının hemen ardından yaptığı READY, kuir seks işçiliği deneyiminden besleniyor ve diğer seks işçilerini içeriden fotoğraflıyor. Açık cinsel yüzeyin altında asıl konu sınıf, emek ve marjinal bir hayatın fotoğrafını kimin çekebildiği.
Joseph Wolfgang Ohlert Berlin / Münih
Gender as a Spectrum (2016), toplumsal cinsiyet çokluğunu bir merak konusu değil bir başlangıç noktası olarak ele alan seksen civarında portreye büyüdü. Bigger, daha iri erkek bedenlerine yöneldi; Mit Euren Spuren genç kuir fotoğrafçıları LGBTQIA+ yaşlılarla eşleştiriyor.
Andrew J Burford Berlin
Güney Afrikalı; erkeklik, beyazlık ve apartheid sonrası dönemde büyümek üzerine fotoğraf, video, performans ve enstalasyon arasında çalışıyor, gücün bir bedenin içine nasıl inşa edildiğini göstermek için biyografisini kullanıyor. Bu sayfada, Berlin'in geriye bakmayı mümkün kılan mesafe olduğu birkaç isimden biri.
Ilya Zakharin Berlin
İlk kitabı BODY'de (2024) cinselliği ve bedenselliği, şehrin tanındığı flaş ağırlıklı görünümün aksine, kontrollü ve klasik bir ışıkla fotoğraflayan bir fotoğrafçı ve sanat yönetmeni.
Matt Lambert Berlin
Moda kampanyaları ile Die Lamb adıyla yaptığı açık kuir filmler arasında çalışıyor; cinsel doğrudanlığı hem ticari hem de galeri alanına aynı şekilde taşıyor.
Rinaldo Hopf Berlin
Yıllardır Mein schwules Auge'nin ortak editörü; on yıllardır, bu sayfadaki işlerin çoğunun onsuz gidecek yeri kalmayacağı yayıncılık ve sergileme altyapısını kuran kişi.

Göç, sürgün, aidiyet

Bu, şehrin işimin içinde yer aldığı köşesi; sayfanın geri kalanından daha küçük. Berlin’de göçü konu alan fotoğrafın çoğu görevlendirmeyle yapılmış gazetecilik. Aşağıdakiler, burada kalan insanların yaptığı uzun soluklu iş.

Samet Durgun Berlin
Come Get Your Honey'yi Berlin'de yaşayan kuir, trans ve toplumsal cinsiyet normlarına uymayan mülteciler ve sığınmacılarla, birkaç yıla yayılan bir süreçte, görevlendirmelerle değil arkadaşlıklar içinden yaptım. Sürece katılan neredeyse elli kişiden yaklaşık on beşi seride yer alıyor, her biri ne kadar görünür olacağını kendisi seçti. Burada Fotografiska Berlin'de ve Museum für Fotografie'de gösterildi, Kehrer kitabı 2021'de yayımladı.
Sergei Stroitelev Berlin
The Dreamers: 2022'den sonra Rusya'yı terk eden kuir çiftlerin ve ailelerin portreleri, aralarına kendi arşiv fotoğrafları ve günlük parçaları karışmış; böylece göç bir varış değil, bir bellek ve geride kalan şey olarak okunuyor. 2024'te Quarteera'nın Queer Culture in Migration programından destek aldı. En yakın akranım, en düz anlamıyla: aynı şehirde kuir göç üzerine çalışan iki fotoğrafçı. O çiftle ve kopuşla kalıyor; ben dışa doğru, bir topluluğa açıldım.
Manima Berlin
Schwulenberatung Berlin'in LGBTI mültecilere yönelik biriminde güçlendirme ve yaratıcı gruplar yürüten, non-binary bir sosyal hizmet uzmanı ve multimedya sanatçısı; siyasi zulüm mağdurlarını destekleyen XENION ile fotoğraf çalışmaları yapıyor; kuir insanların, beyaz olmayan insanların ve mülteci geçmişi olan insanların birlikte iş ürettiği kendi kendine örgütlenen bir alan olan Resonance Collective'i de ortaklaşa yürütüyor. Kamerayı tutmaktan çok devretmeye yakın.
Nadja Wohlleben Berlin
Berlin merkezli, trans ve kuir mültecilerden ve göçmenlerden oluşan bir performans kolektifi olan Queens Against Borders'ı, 2025'te Lollapalooza Berlin dahil olmak üzere sahne arkasında ve sahnede fotoğraflayan bağımsız bir foto muhabiri. Bu konuda genelde travma istenirken, o hazırlığı ve sevinci yakalıyor.

Bir projeyi bu listenin içine değil yanına koyuyorum, çünkü konusu kuir yaşam değil, mülteci aktivizmi. Tobias Zielony’nin The Citizen’ı, Şubat 2014’ten itibaren Berlin ve Hamburg’daki mülteci hareketi aktivistlerini takip etti, aralarında Kreuzberg’deki Oranienplatz kampının boşaltılmasına karşı beş gün bir ağaçta yaşayan Napuli Langa da vardı; 2015 Venedik Bienali’nde Almanya’yı ortaklaşa temsil etti, aktivistlerin denemelerinden ve söyleşilerinden oluşan bir gazeteyle birlikte; fotoğraflar Uganda, Nijerya, Kamerun, Gana ve Sudan’da on iki günlük gazetede yayımlandı. Bu, Berlin’in mülteci yıllarının siyasi fotoğrafı; benimki ise ev içi olanı.

Önce gelenler ve buradan geçenler

Jürgen Baldiga 1959–1993
Batı Berlin'de AIDS yılları boyunca sevgilileri, arkadaşları ve drag sanatçılarını fotoğrafladı, hastalığına dair öz portreler de dahil: Schwules Museum'da saklanan binlerce fotoğraf ve kırk günlük. Markus Stein'ın belgeseli Baldiga – Entsichertes Herz, 2024'te Berlinale'de gösterildi. İçeriden tanıklık olarak fotoğrafçılığın otuz yıl sonra neye dönüştüğü o; bu şehirdeki bir müzenin bu arşive sahip olmasının da tek sebebi.
Herbert Tobias 1924–1982
1953'te Vogue'da yayımlandı, aynı yıl polisle çıkan bir arbedenin ardından Fransa'dan sınır dışı edildi. Duyusal siyah-beyaz erkek çıplakları ve portreler yaptı. 1982'de AIDS'e bağlı bir hastalıktan öldü. Eserleri Berlinische Galerie koleksiyonunda.
Nan Goldin buradan geçti, 1991'den itibaren
Bir Berlin fotoğrafçısı değil, buna izin verdiğim tek dışarıdan isim, çünkü bunu kendisi söyledi. 1991'de bir DAAD bursuyla geldi, gelmeye devam etti ve bunları hayatının en iyi yılları olarak andı. Frick, Baldiga ve Pušija ise aynı odaları şehrin içinden fotoğraflıyordu; bu rehberin konusu da tam olarak bu fark.

Odalar

Bir şehrin fotoğrafçılığı aynı zamanda nerede gösterildiği ve nerede saklandığıdır. Schwules Museum, Baldiga’nın arşivini ve Frick’in baskılarını saklıyor, Pušija’nın Queens’ine de bir oda ayırdı; Tobias ise Berlinische Galerie’de. Fotografiska Berlin ve Museum für Fotografie, serimin asıldığı yerler. Fotoğrafçılığın dışında, Stadtmuseum’un Noam Gorbat, Omar Nicolas ve Sama Ahmadi imzalı Time Machine Infinitum’u, Ocak 2028’e kadar Humboldt Forum’da, kuir göçmen Berlin’i 1920’lerden ADEFRA ve OYA Collective üzerinden ballroom sahnesine kadar taşıyan çok ortamlı bir enstalasyon. Yukarıdaki fotoğrafların içinde durduğu tarih aranıyorsa, o tarih o odada.

Benimki nerede duruyor

Come Get Your Honey, bu sayfanın göç köşesinin ev içi, ilişkisel ucu ve Almanya rehberimin Berlin’e özgü ucu. Rennt’in ya da Hetz’in fotoğrafları gibi her karede kuirliği ilan etmiyor. Onu daha çok Ohlert’in üslubuna yakın görürüm; orada önce onur ve özgüllük gelir, kuirlik ise zemindir.

Come Get Your Honey’nin ne olduğunu ve kimleri kapsadığını yazdım, serinin tamamı da çevrimiçi. Daha geniş gelenek Almanya’dan ve Almanya merkezli kuir fotoğrafçılar; daha dar olanı Almanya’da kuir mülteci yaşamını fotoğraflayanlar. Aynı şehrin drag’i, tiyatrosu, sineması ve yazını Almanya’daki kuir mülteci yaşamı üzerine çalışan sanatçılar rehberinde bulunuyor. On bir alan rehberinin tamamı tek bir sayfada bir arada.

Kaynaklar

Yukarıdaki bilgilerin nereden geldiği. Fotoğrafçının kendi sitesi varsa, adı oraya bağlanır. Bulundukları yerler, Eylül 2026'da her kişinin kendi sitesine ya da güncel bir kurumsal biyografisine göre kontrol edildi. Nerede yaşadıklarını netleştiremediğim için bu sayfaya almadığım iki isim var: 2024'te SAVVY Contemporary'de bir rezidansı olan ve kendi sitesi bir sayfada Berlin, bir diğerinde Johannesburg diyen DeLovie Kwagala; ve biyografisi yalnızca "Almanya merkezli" diyen Ashkan Shabani. İkisi de Almanya rehberlerinde yer alıyor.

← Alan rehberleri