Samet Durgun Fotograaf
Register
NL

Queer fotografen in Berlijn

Journal · Veldgids

De fotografen van het queer leven in de stad waar ik Come Get Your Honey maakte, van het West-Berlijn van de jaren tachtig tot de mensen die hier nu werken, over intimiteit, nachtleven, gender, migratie en ballingschap.

Ik ben Samet Durgun, fotograaf in Berlijn. Ik maakte Come Get Your Honey met queer, trans en gendernonconforme vluchtelingen en asielzoekers in deze stad, en in deze gidsen breng ik de fotografen en kunstenaars samen die aan dezelfde vragen werken.Volledig statement, biografie en cv → Veldgidsen →

De meeste mensen uit mijn gids over queer fotografen in Duitsland blijken in één stad te wonen, en dat is de stad waarin ik woon. Dat is geen toeval. Berlijn is al langer dan de meeste plekken een plek waar queer leven gewoon gefotografeerd kon worden, eerst in het West-Berlijn van de jaren tachtig, dan in het leeggelopen Oosten na 1990, en nu in een stad waar mensen uit Oeganda, Rusland, Iran, Bosnië en Syrië om dezelfde reden naartoe zijn gekomen. Ik maakte Come Get Your Honey hier, met queer, trans en gendernonconforme vluchtelingen en asielzoekers, en het staat middenin dat alles. Deze gids neemt de stad op haar eigen voorwaarden en vraagt wie queer Berlijn heeft gefotografeerd, van waaruit, en waarvoor de foto’s waren.

Twee regels, zodat de lijst iets betekent. Ik noem iemand alleen een queer fotograaf als diegene dat zelf zegt, of een instelling die hen kent dat doet; de rest staat hier om wat ze fotografeerden, en ik geef aan wie wie is. En “gevestigd in Berlijn” is een feit met een datum eraan. Ik heb ieders eigen site of een actuele institutionele biografie gecontroleerd in september 2026, en waar de bronnen elkaar tegenspreken, zeg ik dat aan het einde in plaats van er zelf een te kiezen.

In één oogopslag

Fotograaf Gevestigd Belangrijkste werk Berlijns aandeel
Wolfgang Tillmans Berlijn / Londen Turner Prize 2000; overzichtstentoonstellingen bij Tate en MoMA Een studio, en een pand voor Between Bridges
Spyros Rennt Berlijn Lust Surrender, Corporeal, Intertwined Vijftien jaar van de nachten van één generatie
Florian Hetz Berlijn Drie boeken Een stad waar de close-up geen excuus nodig heeft
Malte Seidel Berlijn Schilderkunst en dagboekachtige foto’s Het gewone Berlijn, queer-zijn onaangekondigd
Leander von Thien Berlijn Anatomy of the Hole, 2025 Een kroeg in Neukölln als galerie
Sven Marquardt Berlijn Die Nacht ist Leben Prenzlauer Berg onder surveillance, dan Berghain
Nihad Nino Pušija Berlijn Duldung; Queens SO36 en Gayhane, gezien vanuit de kant van een Roma-vluchteling
Annette Frick Berlijn Take a Walk on the Wild Side Drag, activisme en aids in de jaren tachtig en negentig
Vincent Wechselberger Berlijn READY Queer sekswerk, van binnenuit
Joseph Wolfgang Ohlert Berlijn / München Gender as a Spectrum, Bigger Tachtig portretten over het hele spectrum
Andrew J Burford Berlijn Fotografie, video, performance Post-apartheid mannelijkheid, gezien van hieruit
Ilya Zakharin Berlijn BODY Klassiek licht tegen de flitslichtnorm in
Matt Lambert Berlijn VITIUM Expliciet verlangen, galerie en commercie
Rinaldo Hopf Berlijn Mein schwules Auge De uitgeverij die de rest overeind houdt
Samet Durgun Berlijn Come Get Your Honey Een vluchtelingengemeenschap, via vriendschap
Sergei Stroitelev Berlijn The Dreamers Queer stellen die na 2022 Rusland verlieten
Manima Berlijn Resonance Collective De camera uit handen gegeven aan lhbti-vluchtelingen
Nadja Wohlleben Berlijn Queens Against Borders Backstage bij een trans en queer vluchtelingencollectief
Tobias Zielony Berlijn The Citizen De vluchtelingenbeweging van het Oranienplatz, op de Biënnale van Venetië
Jürgen Baldiga 1959–1993 Archief bij het Schwules Museum West-Berlijn tijdens de aidsjaren
Herbert Tobias 1924–1982 Ondergebracht bij de Berlinische Galerie De voorloper

Intimiteit, vriendschap, het alledaagse

Wolfgang Tillmans Berlijn / Londen
De manier van kijken waarbinnen de meeste jongere mensen op deze pagina werken. Een portret van een geliefde naast een stilleven en een lichte abstractie geprikt aan de muur, queer vriendschap behandeld als gewone werkelijkheid en niet als een onderwerp dat eerst verdedigd moet worden. Hij verdeelt zijn tijd sinds 2007 tussen Berlijn en Londen, en zijn tentoonstellingsruimte Between Bridges verhuisde in 2014 van Londen naar Tiergarten en in 2022 naar een hoekpand van zes verdiepingen dat hij zelf ontwierp in Kreuzberg. De Turner Prize, Tate Modern en MoMA zijn de biografie. Het pand is het Berlijnse deel.
Spyros Rennt Berlijn
Fotografeert al sinds 2011 het queer nachtleven van de stad, en de in eigen beheer uitgegeven boeken, Lust Surrender, Corporeal en Intertwined, zijn verschoven van de lading van de vroege foto's naar omhelzingen, diptieken en stille ochtenden. Achter elkaar gelezen vormen ze een verslag van één Berlijnse generatie die samen ouder wordt, iets wat geen enkele avond op zich kan laten zien.
Florian Hetz Berlijn
Mannelijke lichamen in extreme close-up, bijna nooit een gezicht. Huid, haar, littekens, tegen elkaar gedrukt vlees, gekaderd zoals hij zelf heeft gezegd dat kijken door een glory hole dingen kadert. Het fotograferen van het dagelijks leven begon als een manier om een verslag bij te houden nadat encefalitis in 2007 een deel van zijn geheugen wegnam, en werd later de praktijk zelf. Drie boeken en een longlistplek voor de Deutsche Börse Photography Prize verder is het argument nog altijd dat queer seksualiteit dezelfde visuele gewoonheid verdient als ieder ander leven.
Malte Seidel Berlijn
Noemt zichzelf een queer kunstenaar gevestigd in Berlijn, en schildert naast het fotograferen. Dagboekachtige foto's van lichamen en van een gewoon Berlijn waarin queer-zijn aanwezig is zonder dat één beeld het hoeft aan te kondigen.
Leander von Thien Berlijn
Geboren in 1994, en in zijn eigen woorden een witte cis mannelijke queer fotograaf die vanuit een intersectioneel perspectief werkt aan de queer gemeenschap, met lichamen opgevat als politiek. Anatomy of the Hole: A Queer Dialogue, met András Tibor Vizi, werd in juni 2025 getoond in de Ringbar aan de Schwarzastraße, voor 48 Stunden Neukölln. Een kroeg in Neukölln als galerie is zowat de meest Berlijnse locatie die er bestaat.

Nachtleven, en de stad als archief

Sven Marquardt Berlijn
Fotografeerde vrienden en muzen in Prenzlauer Berg in Oost-Berlijn, gedurende de jaren tachtig, in hard zwart-wit, onder een staat waarin er anders uitzien surveillance betekende. Hoofdportier van Berghain sinds voordat het zo heette, en nog altijd fotograferend aan het nachtleven en de subculturen van de stad. Hij is de levende schakel tussen de queer underground van de DDR en de clubcultuur waar Berlijn nu internationaal om bekendstaat.
Nihad Nino Pušija Berlijn
De naam die ik het liefst op deze pagina wilde hebben, en de enige die in geen van mijn Duitsland-gidsen voorkwam. Geboren in Sarajevo in 1965, kwam hij in 1992 naar Berlijn toen de oorlog in Bosnië begon, op een enkele treinkaart vanuit Belgrado, eerst op een toeristenvisum, dan met een Duldung, dan asiel. Zijn fotoboek Duldung uit 1997 volgde vier Roma-gezinnen uit Bosnië doorheen diezelfde "gedoogde" status, van binnenuit; mensen lieten hem fotograferen terwijl ze aten en sliepen omdat hij een van hen was, en Duldung Deluxe volgde later de uitzettingen. Hij toonde werk in het eerste Roma-paviljoen op de Biënnale van Venetië in 2007. En in 2020 toonde het Schwules Museum Queens, zijn foto's van queer, postmigrant Berlijn in de jaren negentig, vooral bij SO36, bij Gayhane – House of Halay en de Black Gay Nights, met onder meer Queen Kenny bij de Teddy Awards van 1996. Hij fotografeerde het als onderwerp, en ik ken zijn eigen identiteit niet en beweer die ook niet. Wat ik wel weet: een vluchteling met een camera stond in de ruimte waar queer migrant Berlijn zichzelf aan het uitvinden was, dertig jaar voordat ik in een vergelijkbare ruimte stond.
Annette Frick Berlijn
Geboren in Bonn in 1957, woont en werkt ze in Berlijn, en is sinds de jaren negentig de portrettiste van een opstandige Berlijnse subcultuur: dragqueens, activisten en de queer figuren die het nachtleven en het aidsactivisme van de jaren tachtig en negentig vormgaven, onder wie Ovo Maltine en Ichgola Androgyn. Analoog, zwart-wit, dichtbij. Het punt dat haar galeries maken, en dat ik graag herhaal, is dat deze scene minstens zo wild was als die van New York, en dat bijna niemand buiten de stad dat wist. Haar afdrukken worden bewaard bij de Hamburger Bahnhof, het Schwules Museum en het Deutsches Historisches Museum.

Lichamen, gender, werk

Vincent Wechselberger Berlijn
READY, gemaakt kort na zijn afstuderen aan de Ostkreuzschule, put uit zijn eigen ervaring met queer sekswerk en fotografeert andere sekswerkers van binnenuit. Onder het expliciete oppervlak gaat het over klasse, arbeid, en wie het beeld van een gemarginaliseerd leven mag maken.
Joseph Wolfgang Ohlert Berlijn / München
Gender as a Spectrum (2016) groeide uit tot ongeveer tachtig portretten die genderveelvoud als uitgangspunt behandelen en niet als curiositeit. Bigger richtte zich op grotere mannelijke lichamen; Mit Euren Spuren brengt jonge queer fotografen samen met lhbtqia+-ouderen.
Andrew J Burford Berlijn
Zuid-Afrikaans, werkt via fotografie, video, performance en installatie aan mannelijkheid, witheid en een post-apartheid-opvoeding, en gebruikt zijn eigen biografie om te laten zien hoe macht in een lichaam wordt ingebouwd. Een van de mensen hier voor wie Berlijn de afstand is die terugkijken mogelijk maakte.
Ilya Zakharin Berlijn
Een fotograaf en art director wiens debuutboek, BODY (2024), seksualiteit en lichamelijkheid fotografeert in een gecontroleerd, klassiek licht, tegen de flitslichtlook waar de stad om bekendstaat.
Matt Lambert Berlijn
Tussen modecampagnes en expliciete queer film onder de naam Die Lamb, en brengt seksuele directheid zowel de commerciële als de galerieruimte binnen.
Rinaldo Hopf Berlijn
Al jarenlang mederedacteur van Mein schwules Auge, en al decennialang de bouwer van de uitgeverij- en tentoonstellingsinfrastructuur zonder welke veel van het werk op deze pagina nergens terecht had kunnen komen.

Migratie, ballingschap, ergens thuishoren

Dit is de hoek van de stad waar mijn eigen werk woont, en hij is kleiner dan de rest van de pagina. De meeste fotografie over migratie in Berlijn is journalistiek, gemaakt in opdracht. Wat volgt is het langdurige werk, van mensen die gebleven zijn.

Samet Durgun Berlijn
Ik maakte Come Get Your Honey over meerdere jaren met queer, trans en gendernonconforme vluchtelingen en asielzoekers in Berlijn, uit vriendschappen en niet in opdracht. Van de bijna vijftig betrokken mensen zijn er ongeveer vijftien geportretteerd, ieder met een eigen keuze in zichtbaarheid. Het werd hier getoond bij Fotografiska Berlin en het Museum für Fotografie, en Kehrer bracht het boek uit in 2021.
Sergei Stroitelev Berlijn
The Dreamers: portretten van queer stellen en gezinnen die na 2022 Rusland verlieten, vermengd met hun eigen archieffoto's en dagboekfragmenten, zodat migratie leest als herinnering en als wat achterbleef, niet als aankomst. Gefinancierd via Quarteera's programma Queer Culture in Migration in 2024. Mijn naaste collega in de meest letterlijke zin: twee fotografen die in dezelfde stad aan queer migratie werken. Hij blijft bij het stel en de breuk; ik heb me naar buiten toe bewogen, naar een gemeenschap.
Manima Berlijn
Een non-binaire sociaal werker en multimedia-kunstenaar die empowerment- en creatieve groepen leidt binnen de eenheid voor lhbti-vluchtelingen van Schwulenberatung Berlin, fotowerk maakt met XENION, dat overlevenden van politieke vervolging ondersteunt, en mede het Resonance Collective runt, een zelfgeorganiseerde ruimte waar queer mensen, mensen van kleur en mensen met een vluchtelingengeschiedenis samen werk maken. Dichter bij de camera uit handen geven dan bij hem vasthouden.
Nadja Wohlleben Berlijn
Een onafhankelijke fotojournalist die Queens Against Borders heeft gefotografeerd, het Berlijnse performancecollectief van trans en queer vluchtelingen en immigranten, backstage en op het podium, waaronder bij Lollapalooza Berlin in 2025. Voorbereiding en vreugde, waar van dit onderwerp meestal trauma wordt gevraagd.
Tobias Zielony Berlijn
Hier vanwege het werk, en niet vanwege enige claim over hemzelf. The Citizen volgde vluchtelingenbeweging-activisten in Berlijn en Hamburg vanaf februari 2014, onder wie Napuli Langa, die vijf dagen in een boom leefde tegen de ontruiming van het Oranienplatz-kamp in Kreuzberg, en vertegenwoordigde mede Duitsland op de Biënnale van Venetië in 2015, met een krant met de eigen essays en interviews van de activisten, en de foto's verschenen in twaalf dagbladen in Oeganda, Nigeria, Kameroen, Ghana en Soedan. Het is de politieke foto van Berlijns vluchtelingenjaren, en de mijne is de huiselijke.

Wie eraan voorafging, en wie er doorheen trok

Jürgen Baldiga 1959–1993
Geliefden, vrienden en dragartiesten tijdens de aidsjaren in West-Berlijn, en zelfportretten van zijn eigen ziekte, duizenden foto's en veertig dagboeken, ondergebracht bij het Schwules Museum. Markus Steins documentaire Baldiga – Entsichertes Herz ging in 2024 in première op de Berlinale. Hij is wat fotografie van binnenuit, als getuigenis, dertig jaar later wordt, en de reden dat een museum in deze stad het archief überhaupt heeft.
Herbert Tobias 1924–1982
Vogue in 1953, datzelfde jaar het land uit gezet na een handgemeen met de politie in Frankrijk. Sensuele zwart-witte mannelijke naaktfoto's en portretten, en een van de eerste bekende kunstenaars in Duitsland die stierf aan een aids-gerelateerde ziekte. De Berlinische Galerie bewaart zijn werk.
Nan Goldin op doorreis, sinds 1991
Geen Berlijnse fotografe, en de enige buitenstaander die ik hier toesta, omdat ze het zelf heeft gezegd. Ze kwam in 1991 op een DAAD-beurs, is blijven terugkomen, en heeft dat de beste jaren van haar leven genoemd. Frick, Baldiga en Pušija fotografeerden diezelfde ruimtes van binnenuit de stad, en dat verschil is waar deze gids over gaat.

De ruimtes

De fotografie van een stad is ook waar ze getoond en bewaard wordt. Het Schwules Museum bewaart Baldiga’s archief en Fricks afdrukken en gaf Pušija’s Queens een eigen ruimte; de Berlinische Galerie bewaart Tobias. Fotografiska Berlin en het Museum für Fotografie zijn waar mijn eigen serie hing. En buiten de fotografie om loopt in het Stadtmuseum, tot januari 2028 in het Humboldt Forum, Time Machine Infinitum, van Noam Gorbat, Omar Nicolas en Sama Ahmadi, een multimediale installatie die queer migrant Berlijn doorloopt van de jaren twintig, via ADEFRA en het OYA Collective, tot aan de ballroomscene. Wie de geschiedenis wil waarin de foto’s hierboven staan, vindt die in die ruimte.

Waar het mijne staat

Come Get Your Honey is het huiselijke, relationele uiteinde van de migratiehoek van deze pagina, en het Berlijn-specifieke uiteinde van mijn Duitsland-gids. Het kondigt queer-zijn niet in elk beeld aan, zoals Rennts of Hetz’ foto’s dat wel doen. Ik zou het dichter bij het register van Ohlert plaatsen, waarin waardigheid en specificiteit voorop staan en queer-zijn de grond is.

Ik heb geschreven over wat Come Get Your Honey is en wie erbij betrokken waren, en de volledige serie staat online. De bredere lijn is die van queer fotografen uit en gevestigd in Duitsland; de smallere is die van fotografen over het leven van queer vluchtelingen in Duitsland. Drag, theater, film en literatuur uit dezelfde stad staan in kunstenaars die werken rond het leven van queer vluchtelingen in Duitsland. Alle tien veldgidsen staan samen op één pagina.

Bronnen

Waar de bovenstaande beweringen vandaan komen. Waar een fotograaf een eigen site heeft, linkt de naam daarheen. Locaties zijn in september 2026 gecontroleerd aan de hand van ieders eigen site of een actuele institutionele biografie. Twee mensen liet ik om die reden van deze pagina weg: DeLovie Kwagala, die in 2024 een residentie had bij SAVVY Contemporary en van wie de eigen site nu Johannesburg aangeeft; en Ashkan Shabani, van wie de biografie alleen "gevestigd in Duitsland" zegt. Beiden staan in de Duitsland-gidsen.

← Veldgidsen